Sunday, 28 October 2018

विदग्धा वाक् 89 - भारस्योद्वहनार्थं

भारस्योद्वहनार्थं च रथाक्षोऽभ्यज्यते यथा ।
भोजनं प्राणयात्रार्थं तद्वद्विद्वान्निषेव्यते ॥

--सौन्दरनन्दम् १४.१२

भारस्य उद्वहनार्थं च रथाक्षः अभ्यज्यते यथा । भोजनं प्राणयात्रार्थं तद्वद् विद्वान् निषेव्यते ॥

यथा भारस्य उद्वहनार्थं च रथाक्षः अभ्यज्यते तद्वद् विद्वान् प्राणयात्रार्थं भोजनं निषेव्यते ॥

जैसे भार ढोने के लिए गाड़ी के धुरी को तेल लगाया जाता है, उसी प्रकार ज्ञानी व्यक्ति प्राण धरने हेतु (आवश्यकतानुसार) खाना खाता है।

బరువును మోయటానికిగాను బండి ఇరుసుకు నూనె పూయబడినట్లే, జ్ఞాని అయినవాడు ప్రాణాలు నిలుపుకోవటానికిగాను (తగినంత) భోజనం చేస్తాడు.
 
Just as a little oil lubricates the wheel for smooth movement, only a little food is desired by the wise to smoothen the pilgrimage of life.
--Subhashitha Samputa, Bharatiya Vidya Bhavan

विदग्धा वाक् 88 - इदमेव हि पाण्डित्यं

इदमेव हि पाण्डित्यं चातुर्यमिदमेव हि ।
इदमेव सुबुद्धित्वमायादल्पतरो व्ययः ॥

--समयोचितपद्यमालिका पु १४.१

इदम् एव हि पाण्डित्यं चातुर्यम् इदम् एव हि । इदम् एव सुबुद्धित्वम् आयाद् अल्पतरो व्ययः ॥

इदम् एव हि पाण्डित्यं, इदम् एव हि चातुर्यम्, इदम् एव सुबुद्धित्वम् व्ययः आयाद् अल्पतरः (भवेत्)॥

यही विद्वत्ता है, चतुराई है, और बुद्धिमत्ता है कि आय से कम व्यय हो।

పాండిత్యం ఇదే, చతురత్వం ఇదే, బుద్ధిమంతుల లక్షణమూ ఇదే. ఆదాయం కన్నా వ్యయం తక్కువ ఉండాలి.
Spending less than earning is practical knowledge; it is tactful skill and is the ultimate wisdom.
--Subhashitha Samputa, Bharatiya Vidya Bhavan

विदग्धा वाक् 87 - इह यत्क्रियते

इह यत्क्रियते कर्म परत्रैवोपयुज्यते ।
सिक्तमूलस्य वृक्षस्य फलं शाखासु दृश्यते ॥

--सुभाषितसुधानिधिः ३९.१

इह यत्क्रियते कर्म परत्र एव उपयुज्यते । सिक्त-मूलस्य वृक्षस्य फलं शाखासु दृश्यते ॥

इह यत् कर्म क्रियते, परत्र एव (तत्) उपयुज्यते । सिक्त-मूलस्य वृक्षस्य फलं शाखासु दृश्यते ॥

यहाँ जो कर्म किया जाता है, उस(फल)का परलोक में अनुभव होता है। सींचे गए जड़ वाले पेड़ का फल डाली में दिखता है। (अर्थात्- पानी जड़ों डालते हैं, पर फल जड़ में नहीं लगता, डाली में लगता है।)

ఇక్కడ చేయబడిన కర్మ (ఫలం) పరలోకంలో అనుభవానికి వస్తుంది. నీరు పోసిన మూలం కల చెట్టుకు పండు కొమ్మలలో కనిపిస్తుంది. (అంటే నీరు వేర్లకు పోస్తే కాయ కొమ్మకు కాస్తుంది.)

The (fruit of the) activity done here is experienced in the other world. The tree watered in roots, bears fruit in the branches.

विदग्धा वाक् 86 - मुहूर्तमपि चेद्विज्ञः

मुहूर्तमपि चेद्विज्ञः पण्डितं पर्युपासते ।
क्षिप्रं धर्मं विजानाति जिह्वा सूपरसं यथा ॥

--धम्मपदम् ५.६

मुहूर्तम् अपि चेद् विज्ञः पण्डितं पर्युपासते । क्षिप्रं धर्मं विजानाति जिह्वा सूपरसं यथा ॥

विज्ञः मुहूर्तम् अपि चेद् पण्डितं पर्युपासते, क्षिप्रं धर्मं विजानाति, यथा जिह्वा सूपरसं (जानाति)॥

बुद्धिमान् अति अल्प समय के लिए भी विद्वान् की शरण में जाता है, तो तुरन्त धर्म को जानलेता है, जैसे जीभ (एक पल में) दाल के स्वाद को जानलेती है।

బుద్ధిమంతుడు అత్యల్ప కాలమైనా పండితుని శరణు చేరినట్లైతే, నాలుక సూపం (పప్పుపదార్థం) రుచి తెలుసుకున్నట్లే, వెంటనే ధర్మాన్ని తెలుసుకుంటాడు.   
An earnest seeker, serving the wise even for a short time understands the secrets of Dharma, like the tongue which perceives taste of pulses-dish instantaneously.
--Subhashitha Samputa, Bharatiya Vidya Bhavan

विदग्धा वाक् 85 - न हि पापकृतं

न हि पापकृतं कर्म सद्यः पचति क्षीरवत् ।
निगूढं दहतीहैव भस्मच्छन्नाग्निवच्चिरम्॥
--धम्मपदम् ४.१२
न हि पापकृतं कर्म सद्यः पचति क्षीरवत् । निगूढं दहति इह एव भस्म-च्छन्न-अग्निवत् चिरम्॥
पापकृतं कर्म सद्यः क्षीरवत् न हि पचति । इह एव भस्म-च्छन्न-अग्निवत् चिरं निगूढं दहति ॥
पापी द्वारा किया कार्य झट से दूध के समान नहीं पचता। भस्म के नीचे छुपे आग के समान यहीं पर बहुत समय तक अन्दर ही अन्दर जलाता है।
పాపి చేసిన కర్మ పాలవలె వెంటనే అరిగిపోదు. బూడిద కింద దాగిన నిప్పులా చాలాకాలం పాటు ఇక్కడే లోలోపలే దహింపచేస్తుంది.

 
The evil once done cannot be digested like milk. It is like livecoal under the ashes burning the vitals.
--Subhashitha Samputa, Bharatiya Vidya Bhavan

विदग्धा वाक् 84 - यथापि रुचिरं

यथापि रुचिरं पुष्पं वर्णवच्चाप्यगन्धकम् ।
एवं सुभाषिता वाणी निष्फलाकुर्वतो भवेत् ॥

--धम्मपदम् ४.८

यथापि रुचिरं पुष्पं वर्णवत् च अपि अगन्धकम् । एवं सुभाषिता वाणी निष्फला अकुर्वतः भवेत् ॥

यथापि रुचिरम्, वर्णवत् च अपि, पुष्पम् अगन्धकम्, एवं अकुर्वतः सुभाषिता वाणी निष्फला भवेत् ॥

(जैसे) सुन्दर, और अच्छे रंगों वाला फूल भी सुगन्धहीन (होने पर निरर्थक) है, वैसे ही आचरण न करने वाले को सुभाषित वचन फलहीन होती है।

అందంగా, చక్కని రంగులతో ఉన్నప్పటికీ పువ్వు వాసనలేనిది (పనికిరానిది) అయినట్టే, సుభాషితమైన మాటైనా ఆచరించనివాడికి ప్రయోజనం లేనిది అవుతుంది.
A non-fragrant but elegantly colourful flower is not satisfying like unpracticed preaching which carries home nothing.
--Subhashitha Samputa, Bharatiya Vidya Bhavan

विदग्धा वाक् 83 - अनवस्थितचित्तस्य

अनवस्थितचित्तस्य सद्धर्ममविजानतः ।
परिप्लवप्रसादस्य प्रज्ञा न परिपूर्यते ॥

--धम्मपदम् ३.६

अनवस्थित-चित्तस्य सद्धर्मम् अविजानतः । परिप्लव-प्रसादस्य प्रज्ञा न परिपूर्यते ॥

अनवस्थितचित्तस्य, सद्धर्मम् अविजानतः, परिप्लव-प्रसादस्य (च) प्रज्ञा न परिपूर्यते ॥

अस्थिर चित्तवाले, सही धर्म को न जानने वाले, हल्केपन से प्रसन्न होनेवाले -की बुद्धिकुशलता पूर्ण नहीं होती।

కుదురులేని మనసు కలవాడు, సరైన ధర్మం తెలియనివాడు, తేలికదనంతో సంతోషపడేవాడికి బుద్ధికౌశలం పూర్ణంగా కలగదు. 
One who has a disorganised mind, one who has no comprehension of true. Dharma and who has a floating mind will not achieve wisdom.
--Subhashitha Samputa, Bharatiya Vidya Bhavan